„Szpital Przyjazny Dziecku” – dlaczego to takie ważne?

29/04/2012 at 03:40

O pierwszych siedmiu dniach życia dziecka mówi się: ,,siedem dni szansy na karmienie”. Dobry początek karmienia ma istotne znaczenie dla jego kontynuacji.

Większość porodów od lat odbywa się w szpitalach. Kilka pierwszych dni mama więc spędza z dzieckiem na oddziale szpitalnym. Teoretycznie każda rodząca w placówce medycznej kobieta powinna być objęta fachowym wsparciem, również dotyczącym laktacji. Tymczasem to  szpital, panujące w nim zwyczaje, procedury, pracujący w nim personel, zamiast pomóc mamie wystartować z karmieniem, często dość skutecznie to karmienie zakłóci.

Niezwykle ważne dla powodzenia w laktacji są pierwsze chwile po porodzie: już pierwsze minuty i godziny.  Rutyna panująca w szpitalach często daleka bywa od tego, co naturalnie potrzebne jest dziecku i mamie, by bez problemu rozpocząć karmienie. To właśnie szpital jest w dość często źródłem niepowodzeń czy problemów, z którymi borykają się mamy wracające z noworodkiem do domu. Dzieje się tak, nie tylko w Polsce, ale również  wielu innych cywilizowanych krajach.

W celu przywrócenia warunków umożliwiających prawidłowe rozpoczęcie karmienia piersią, Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) i Fundusz Narodów Zjednoczonych na Rzecz Dzieci (UNICEF) w 1989 r. stworzyły inicjatywę „Szpitala Przyjaznego Dziecku”. Szpitale, które są odznaczone tym tytułem wypełniają „10 Kroków do Udanego Karmienia Piersią”.

W Polsce inicjatywa ta podejmowana jest od dwudziestu lat. Od początku trwania tej inicjatywy 89 szpitali otrzymało tytuł „Szpitala Przyjaznego Dziecku”. Dwa z nich w chwili obecnej ma zawieszone prawo do używania tytułu (szpitale po kilku latach podlegają ponownej ocenie), trzy z tych szpitali w międzyczasie zlikwidowano. Jest to więc w sumie niewielka ilość placówek w skali całego kraju. Mieszkam w Wielkopolsce – pod Poznaniem i najbliższy taki szpital mam w Czarnkowie (ok. 70 km od miejsca mojego zamieszkania). Podejrzewam, że jest sporo miejsc na mapie, gdzie te odległości są jeszcze większe. Znam jednak rodziców, którzy zdecydowali się na pokonanie trasy nieco ponad stukilometrowej, żeby odbyć poród w szpitalu w tytułem – i nie żałowali wyboru. Jeśli więc zależy Ci na dobrym starcie w laktację, zachęcam cię do rozważenia w pierwszej kolejności porodu w takim właśnie szpitalu (o ile to oczywiście możliwe ze względu na odległość).

Tutaj można znaleźć pełną listę szpitali z tytułem „Szpital przyjazny dziecku”

Poniżej przedstawiam „10 kroków Udanego Karmienia Piersią”, które musi zrealizować szpital, by móc zdobyć tytuł „przyjaznego dziecku”. Od kwietnia zeszłego roku w Polsce obowiązują nowe standardy opieki okołoporodowej, których zapisy w większości punktów są bardzo podobne do kolejnych „kroków udanego karmienia piersią”. Gdyby więc szpitale zaczęły je realizować (a powinny, bo standardy mają rangę rozporządzenia ministra zdrowia), mielibyśmy same „Szpitale przyjazne dziecku”. Niestety wciąż daleko nam od ideału i wiele oddziałów położniczych i noworodkowych nie dostosowało jeszcze swojej pracy do zapisów standardu.

W poniższym tekście pochyłą czcionką wypisałam te zapisy standardów, które odpowiadają poszczególnym krokom (S.)

Jeśli więc nie uda ci się znaleźć  szpitala z tytułem „przyjaznego dziecku”, warto jeszcze przed porodem zapytać w placówkach, które będziesz brała pod uwagę, jak wypełniają te poszczególne punkty standardów. Podczas pobytu na oddziale położniczym możesz się domagać tego, co zapisano w standardach (nawet jeśli szpital nie wprowadził ich do swoich zwyczajów), np. kontaktu „skóra do skóry” bezpośrednio po porodzie. Nikt nie powinien ci tego odmówić bez wyraźnego uzasadnienia, popartego medycznymi argumentami. To samo dotyczy nie dopajania noworodka czy nie podawania mu smoczka.

Krok 1. Sporządzić na piśmie zasady postępowania sprzyjające karmieniu piersią i zapoznać z nimi cały personel.
Każdy pracownik sprawujący opiekę nad matką i dzieckiem powinien zapoznać się z tymi zasadami.  Są one także dostępne dla pacjentek i ich rodzin.

Krok 2. Przeszkolić wszystkich pracowników tak, aby mogli realizować zasady.
Niestety programy nauczania na studiach medycznych czy w szkołach dla położnych i pielęgniarek, nie realizują tych tematów w wystarczającym zakresie. Pracownicy powinni być więc dodatkowo przeszkoleni.

Krok 3. Informować wszystkie kobiety ciężarne o zaletach karmienia piersią i o postępowaniu podczas karmienia.

(S) W okresie noworodkowym należy zapewnić warunki prawidłowej laktacji i odżywiania noworodka poprzez:

1) dostarczenie matce wyczerpujących informacji na temat korzyści i metod karmienia piersią;

Krok 4. Pomagać matkom w rozpoczęciu karmienia piersią w ciągu pół godziny po urodzeniu dziecka.

(S) Bezpośrednio po urodzeniu należy umożliwić dziecku nieprzerwany kontakt z matką „skóra do skóry”, który będzie trwał co najmniej dwie godziny po porodzie. W tym czasie należy zachęcać matkę do rozpoznania momentu, kiedy dziecko jest gotowe do ssania piersi, a także obserwować zarówno matkę jak i dziecko, kontrolując cechy dobrego przystawienia i pozycji przy piersi, a w razie potrzeby zaoferować pomoc. Kontakt ten może być przerwany w sytuacji wystąpienia zagrożenia życia lub zdrowia matki lub noworodka, odnotowanego w dokumentacji medycznej.

Krok 5. Praktycznie nauczyć matki (przez zademonstrowanie), jak należy karmić piersią i jak utrzymać laktację, nawet jeżeli będą oddzielone od noworodków.

(S) W okresie noworodkowym należy zapewnić warunki prawidłowej laktacji i odżywiania noworodka poprzez:

2) przeprowadzenie instruktażu matki w zakresie prawidłowego karmienia piersią, uwzględniającego informację, że we wczesnym okresie karmienia piersią należy podejmować próby przystawienia noworodka do piersi do kilkunastu razy na dobę na różne okresy czasu, a jeżeli noworodek nie budzi się należy go budzić do karmienia po 4 godzinach licząc od ostatniego karmienia;

Krok 6. Nie karmić i nie poić noworodków niczym poza pokarmem kobiecym, z wyjątkiem szczególnych wskazań medycznych.

(S) W okresie noworodkowym należy zapewnić warunki prawidłowej laktacji i odżywiania noworodka poprzez:

5) nie podawanie noworodkom karmionym piersią do picia wody, roztworu glukozy lub nie dokarmianie ich sztucznym mlekiem początkowym, jeśli nie wynika to ze wskazań medycznych;

Krok 7. Stosować system rooming in umożliwiający matce przebywanie razem z dzieckiem przez całą dobę.

Krok 8. Zachęcać i ułatwiać karmienie piersią na żądanie.

(S) W okresie noworodkowym należy zapewnić warunki prawidłowej laktacji i odżywiania noworodka poprzez:

3) zachęcanie matki do przystawiania noworodka do piersi po zaobserwowaniu wczesnych oznak głodu (czuwanie i zwiększona aktywność, poruszanie ustami, odruch szukania);

Krok 9. Nie podawać smoczka niemowlętom karmionym piersią.

(S) W okresie noworodkowym należy zapewnić warunki prawidłowej laktacji i odżywiania noworodka poprzez:

6) nie stosowanie, w okresie stabilizowania się laktacji, smoczków w celu uspokajania noworodka.

10. Angażować się w tworzenie grup wspierających się w karmieniu piersią i w ich pracę, kierować do nich karmiące matki wypisywane ze szpitala lub będące pod opieką przychodni.

(S) Położnicy i jej dziecku należy zapewnić ciągłą profesjonalną opiekę w miejscu zamieszkania albo pobytu.

3) Położnicy zapewnia się poradnictwo laktacyjne.

share