Jak pielęgnować pępek noworodka? – nowe wytyczne

26/03/2011 at 22:42

Każda młoda mama spotyka się z tym, że otoczenie zasypuje ją mnóstwem rad dotyczących opieki nad dzieckiem. Zdarza się, że rady te nieraz skrajnie się różnią od siebie, choć dotyczą tej samej sprawy. Musi wtedy zdecydować, którą z nich wybrać. Wydaje się, że porada udzielona przez kogoś z personelu medycznego powinna być tą, która jest najbardziej wiarygodna. Co jednak począć, jeśli i tu informacje są sprzeczne. Okazuje się, że także zalecenia ekspertów zmieniają się co jakiś czas, co może wywoływać spory zamęt w głowie młodej mamy.

Przykładem mogą być zalecenia dotyczące pielęgnacji kikuta pępowinowego u noworodka. Kiedy kilkanaście lat temu urodziłam pierwsze dwie córki, pępek zalecano odkażać fioletem gencjany na spirytusie. W 2006 roku urodziła się moja trzecia córka – wtedy do pielęgnacji pępka proponowano 70% roztwór spirytusu. Uznano bowiem, że smarowanie pępka gencjaną utrudnia ocenę kikuta pępowiny pod kątem ewentualnego zapalenia (wszystko było zabarwione na fioletowo). Minęło kilka lat i mamy odwrót od wcześniejszych metod: od roku 2010 zaleca się tzw. suchą pielęgnację kikuta pępowinowego. Podstawą takiej diametralnej zmiany wytycznych jest szereg wiarygodnych badań naukowych przeprowadzonych na odpowiednio dużej populacji noworodków.

Nowe zalecenia (wytyczne Nadzoru Krajowego w dziedzinie Neonatologii) są tożsame z zleceniami WHO obowiązującymi w krajach rozwiniętych.

Na czym polega tzw. sucha pielęgnacja kikuta pępowiny?

Sucha pielęgnacja pępka polega na umyciu kikuta wodą i mydłem w sytuacji, gdy zostanie on zabrudzony kałem lub moczem oraz na dokładnym osuszeniu go i nieprzykrywaniu pieluszką. Ma to zapewnić swobodny dostęp powietrza. Oczywiście te czynności należy wykonywać po dokładnym umyciu rąk wodą z mydłem. Kąpiąc malucha nalewamy do wanienki niewielką ilość wody, tak by nie moczyć kikuta pępowiny. Jeśli mimo to zaoczymy pępek, nie ma to większego znaczenia, ważne by go później dokładnie osuszyć. Również możesz zachować spokój, gdy poczujesz niezbyt przyjemny zapach od pępka oraz gdy zauważysz niewielkie ilości śluzowatej wydzieliny wokół nasady kikuta. To zupełnie normalny objaw świadczący o lizie tkanek.

.

fot.  Jon Ovington www.flickr.com
.

Co może się wydarzyć niepokojącego?

Kiedy wystąpi obrzęk, zaczerwienienie o średnicy powyżej 5 mm lub jeszcze inny objaw cię zaniepokoi, wtedy koniecznie skontaktuj się szybko z lekarzem.

A co z dezynfekcją kikuta pępowiny?

Zasadniczą zmianą w podejściu do pielęgnacji kikuta pępowiny jest to, że nie zaleca się już na co dzień stosowania preparatów do dezynfekcji. Jeśli już zachodzi konieczność zastosowania antyseptyku (preparatu do dezynfekcji), nie powinien to być alkohol!

Dowiedziono bowiem, że stosowanie alkoholu ma kilka niekorzystnych następstw. Po pierwsze – skuteczność antybakteryjna alkoholu jest mniejsza niż innych antyseptyków i działanie to jest krótkotrwałe. Po drugie – alkohol może powodować podrażnienia i poparzenia skóry noworodka (zwłaszcza wcześniaka). Mamy bowiem stosując alkohol do pielęgnacji pępka, niejednokrotnie traktują nim nie tylko sam kikut, ale też i otaczającą go skórę. Naskórek niemowlęcia jest bardzo cienki (o 20-30% cieńszy niż u dorosłego), umożliwia to łatwe przenikanie alkoholu do głębszych warstw skóry, a następnie do krwiobiegu, może to doprowadzić do działania neurotoksycznego. Po trzecie – wykazano w badaniach, że stosowanie środków dezynfekujących (w tym alkoholu etylowego) wydłuża czas odpadnięcia kikuta pępowiny i zwiększa ryzyko wystąpienia zapalenia pępka.

Kiedy jednak należy stosować antyseptyk?

Istnieją jednak sytuacje zwiększonego ryzyka zakażenia bakteryjnego i wtedy zaleca się zastosowanie antyseptyku do pielęgnacji kikuta pępowiny. Konieczne jest to w czasie pobytu noworodka w szpitalu oraz wtedy, gdy w domu panują złe warunki higieniczne.

Najbardziej odpowiednim preparatem jest wtedy dostępny w Polsce Octenisept® . Jego stosowanie jest całkowicie bezpieczne, nie wpływa negatywnie na skórę niemowlęcia – nie powoduje uszkodzenia skóry, nie uczula.

Podaję jeszcze linki do artykułów medycznych:

mgr Ewa Kamińska
Zakład Farmakologii Instytutu
Matki i Dziecka w Warszawie
Konsultowała prof. dr hab. med. Ewa Helwich,
Konsultant Krajowy w dziedzinie neonatologii

Pielęgnacja kikuta pępowinowego u noworodków

mgr farm. Olga Sierpniowska

Sucha pielęgnacja pępka – czy Rivanol w substancji odchodzi do lamusa?

share