Gorączka u małego dziecka – co warto wiedzieć?

17/04/2012 at 19:48

Gorączka u kilkumiesięcznego malucha to dla rodziców ogromny stres. O ile wiemy, jak działać gdy nam przytrafi się podwyższona temperatura, można czuć się zagubionym, gdy wystąpi u tak małego dziecka. Jak zmierzyć wtedy jak wysoką ma gorączkę? Jak ją zbijać? Jak pomoc dziecku przetrwać trudny okres? Kiedy sytuacja wymaga natychmiastowej konsultacji lekarza?

W polskim nazewnictwie gorączką określa się temperaturę przekraczającą 38C, a stanem podgorączkowym temperaturę w przedziale od 37,1 do 38C. Jednak należy mieć na uwadze to, żetemperatura może być różna u różnych osób, zależy też od miejsca pomiaru oraz od pory dnia.

Najmłodszemu dziecku, czyli w wieku od urodzenia do lat trzech, najlepiej mierzyć temperaturę w odbycie. Taki pomiar jest najdokładniejszy, ale zwykle trudno już w taki sposób zmierzyć temperaturę starszemu dziecku.

Maluchowi 3-5 letniemu zmierzymy już temperaturę w uchu, a od 6. roku życia – w ustach.

Zakresy prawidłowej temperatury:

36,6-38,0 °C w odbycie

35,8 – 38.0 °C w uchu

35,5 – 37,5 °C w ustach

34,7 -37,3 °C w dole pachowym („pod pachą”)

Gorączka najczęściej jest wynikiem stanu zapalnego w organizmie i jest normalną, prawidłową reakcją organizmu na taki stan. Jej nasilenie jednak nie mówi nam o tym, czy jest to banalna choroba (choć tak jest najczęściej), czy jest to objaw poważnego schorzenia.

W czasie trwania niegroźnych infekcji wirusowych może dojść do wzrostu temperatury nawet powyżej 40 C. Może tak zdarzyć się przykładowo w przebiegu tzw. trzydniówki, ospy czy wirusowego zakażenia przewodu pokarmowego. Z kolei w przypadkach niektórych ciężkich chorób temperatura może być obniżona lub tylko nieznacznie podwyższona – może tak być np. w uogólnionym zakażeniu (w sepsie) czyciężkim zapaleniu płuc.

W czasie gorączki dziecko (zresztą tak jak i dorosły) może bardzo źle się czuć, może boleć je głowa, mięśnie i być mu zimno. W czasie nagłego wzrostu temperatury często występują też dreszcze.

Gorączkujący maluch ma większe zapotrzebowanie na płyny. Utrata płynów jest następstwem szybszego oddechu (straty pary wodnej), wydalania większej ilości moczu, czasem większej ilości stolców oraz parowania przez skórę.

Jak postępować?

Cały czas powinniśmy mieć na uwadze to, że gorączka to normalny objaw chorobowy, jeden z elementów stanu zapalnego. Najczęściej wyprzedza wystąpienie innych objawów przeziębienia czy innej niegroźnej infekcji. Dlatego, jeśli maluch czuje się dobrze i nic nie dzieje się poza podwyższeniem temperatury – czekamy. Oczywiście cały czas bacznie obserwuj dziecko. Z pewnością, jeśli pojawią się inne objawy, zauważysz je. Objawy, które towarzyszą gorączce zwykle umożliwiają rozpoznanie jej przyczyny.

Nie ma konieczności obniżania gorączki w każdej sytuacji. Niemniej jednak należy mierzyć jej wysokość, nie tylko dotykając ręką czoła, ale obiektywnie – za pomocą termometru.

Z uwagi na zwiększone zapotrzebowanie na płyny, należy częściej poić dziecko. Mniej więcej o 10% wzrasta zapotrzebowanie na płyny. Przyjmuje się, że każdy 1C wzwyż daje wzrostzapotrzebowania na płyny (wodę) o 10%.

Dla gorączkującego malucha ważny jest spokój i odpoczynek. Powinien w takiej sytuacji jak najwięcej spać.Jeśli nie ma apetytu, nie zmuszaj go do jedzenia.

Warto też obniżać temperaturę otoczenia, a na głowę dziecka położyć zimny okład. Do zrobienia okładu można wykorzystać specjalną torebkę żelową (do zakupienia w aptece) lub wilgotny ręcznik.

Jednakże w fazie, gdy gorączka narasta, kiedy dziecku dokucza uczucie zimna i dreszcze, ciepłe ubranie czy przykrycie zmniejszy i skróci dyskomfort związany z tymi objawami , przyspieszając osiągniecie „zaplanowanej” wysokiej temperatury.

Obniżanie gorączki – kiedy konieczne

Pomimo, że wystąpienie gorączki przynosi wiele korzyści w procesie choroby (ulegają przyspieszeniu procesy metaboliczne, szybciej krąży krew, przyspieszając działanie komórek i białek biorących udział w reakcji obronnej w miejscu zapalenia), kiedy towarzyszy jej wyraźny dyskomfort albo ból, należy rozpocząć jej zwalczanie. Leczenie przeciwgorączkowe jest szczególnie ważne, kiedy dziecko odczuwa ból. Konieczne jest tez obniżanie gorączki u malucha, który niechętnie pije, wymiotuje lub ma biegunkę, a także gdy ma duszność. W takiej sytuacji bowiem może szybko dojść do odwodnienia.Nie powinno się zwlekać z obniżaniem temperatury wtedy, gdy chorobie towarzyszą zaburzenia świadomości lub omamy.Leczenie przeciwgorączkowe zaleca się również u dzieci, które w przeszłości miały incydent drgawek gorączkowych. Podejmujemy je także wtedy, gdy jest to jedyny objaw chorobowy i trudno jest określić stan dziecka i ciężkość choroby.

Koniecznie trzeba obniżać gorączkę u dzieci ze schorzeniami układu krążenia, układu oddechowego oraz padaczką.

Jak obniżać gorączkę?

Obecnie u dzieci zaleca się zastosowanie jednego z dwóch leków: paracetamolu bądź ibuprofenu. Leki te działają i przeciwgorączkowo i przeciwbólowo. Można je zakupić bez recepty – pod różnymi nazwami handlowymi. Najbardziej optymalne działanie tych leków występuje po ok. 1,5 – 2 godzinach od podania. Po 3 godz. od zażycia leku, temperatura spada średnio o 1-1,5 °C.

Prawidłowe stosowanie leków przeciwgorączkowych polega na podawaniu ich w równych odstępach czasowych, a nie (jak to często bywa) tylko doraźnie po wystąpieniu gorączki. Leki te można stosować w postaci doustne (syrop, zawiesina) lub doodbytniczej (czopki).

Dawki leków

Nawet jeśli twoje dziecko nie miało jeszcze nigdy gorączki, warto z wypytać pediatrę o zalecaną dla niego dawkę leku. Poniżej podaję najczęściej zalecane dawki dla paracetamolu i ibuprofenu.

Paracetamol

Od 1 mies. życia – 10-15 mg/kg masy ciała, co 4 godziny, jeśli podajemy lek doustnie,

15 mg/kg masy ciała, jeśli podajemydoodbytniczo

Dopiero u dzieci powyżej 12 r.ż i ważących powyżej 40 kg stosujemy dawki jak u dorosłych (bez przeliczania na wagę ciała).

Najlepiej stosować ten preparat doustnie, a doodbytniczo tylko w wyjątkowych sytuacjach (opóźnione działanie w stosunku do doustnego, a w dodatku różne stężenia leku we krwi po tych samych dawkach).

Ibuprofen

Od 3 mies. – 5-10mg/kg masy ciała, co 6-8 godzin, doustnie lub doodbytniczo,

Nie należy przekraczać dawki 40mg/kg masy ciała/dobę

U dzieci powyżej 12 r.ż i ważących powyżej 40 kg stosujemy dawki jak u dorosłych (bez przeliczania na wagę ciała).

Kiedy koniecznie udać się do lekarza?

Zaleca się, aby dziecko w wieku noworodkowym było bezwzględnie zbadane przez lekarza w przypadku, gdy zagorączkuje. Również niemowlę wymaga konsultacji lekarskiej – choćby przez telefon.

W przypadku większego malucha o potrzebie badania lekarskiego decydują obawy towarzyszące gorączce oraz stan ogólny. Ważnym wskaźnikiem może być zachowanie i samopoczucie dziecka po obniżeniu gorączki. Jeśli wystąpi katar, kaszel, biegunka, wymioty, ale dziecko po obniżeniu temperatury czuje się dobrze, badanie lekarskie nie jest konieczne. Jednak, gdy gorączka utrzymuje się dłużej niż 3-4 dni, warto by dziecko zostało zbadane przez lekarza.

Są też sytuacje wymagające natychmiastowej pomocy – najlepiej pogotowia ratunkowego. Do objawów, które wymagają takiej interwencji, należą: zaburzenia świadomości, drgawki, pojawienie się wybroczyn na skórze lub na śluzówkach (plamki o zabarwieniu wiśniowym lub fioletowym), samoistne wylewy krwi (tzw. siniaki), bóle głowy z towarzyszącymi wymiotami i zaburzeniami połykania.

Polecam post na blogu lekarza rodzinnego na temat drgawek gorączkowych u dzieci. Sam doktor przyznaje, że wystąpienie tego objawu u własnego dziecka, było dla niego dość ciężkim przeżyciem. Przyznam, że ja również doświadczyłam tego samego na własnej skórze, gdy drgawki gorączkowe wystąpiły u jednej z moich córek.

Powyższy post został opracowany przeze mnie na podstawie książki „ABC chorób wieku dziecięcego”.

Jest to poradnik napisany przez lekarzy specjalistów różnych dziedzin medycyny z myślą o rodzicach. Zawiera rozdziały o prawidłowym rozwoju dziecka, zdrowego odżywiania, bezpieczeństwa, profilaktyki chorób oraz rozdziały poświęcone chorobom oraz objawom chorobowym.

share